Küresel enerji dönüşümünün ivme kazandığı bu dönemde, kentsel katı atık (KKA) kaynakların yönetimi yalnızca çevresel değil, stratejik bir enerji meselesi haline gelmiştir. Waste-to-Energy (WtE) — Türkçesiyle atıktan enerji — yakma, gazlaştırma ve piroliz teknolojileri aracılığıyla işlenemeyen atıkları elektrik ve ısıya dönüştüren entegre bir çözüm sunar. Türkiye bu alanda önemli bir kırılım noktasındadır.
Türkiye'nin Atık Profili: TÜİK 2024 Verileri
TÜİK'in 2024 yılı atık istatistiklerine göre Türkiye'de belediyeler yıllık 32,3 milyon ton kentsel atık toplamıştır; kişi başı günlük atık üretimi 1,09 kg olarak hesaplanmıştır. Toplanan atığın yaklaşık %88,9'u atık işleme tesislerine, %10,9'u düzenli depolama sahalarına yönlendirilmektedir.
Bu hacmin yalnızca küçük bir kısmı enerji dönüşümüne girmektedir. İstanbul, İzmir ve Çanakkale'deki ilk WtE tesisleri yılda toplam yaklaşık 2 milyon ton atık işleme kapasitesine sahiptir — yani toplam üretimin %6'sının altında.
Temel WtE Teknolojileri
Atıktan enerji sektöründe kullanılan başlıca teknolojiler ve özellikleri:
| Teknoloji | Sıcaklık Aralığı | Brüt Elektrik | Uygun Atık Türü |
|---|---|---|---|
| Moving Grate (Izgara) | 850–1100 °C | 500–650 kWh/ton | Karışık KKA |
| Döner Fırın | 900–1200 °C | 400–550 kWh/ton | Tehlikeli + karışık |
| Gazlaştırma | 700–1000 °C | 650–900 kWh/ton | Homojen, düşük nem |
| Piroliz | 400–700 °C | 300–500 kWh/ton | Plastik, ahşap, biyokütle |
Türkiye'deki mevcut tesisler ağırlıklı olarak moving grate (hareketli ızgara) teknolojisini kullanmaktadır. Bu teknoloji, nem oranı yüksek ve heterojen yapıdaki Türkiye kentsel atığı için en uygun teknolojidir. Modern moving grate tesislerinde brüt elektrik üretimi 500–650 kWh/ton aralığında seyrederken ısıl enerji geri kazanımıyla birlikte toplam verimlilik %70–85'e ulaşabilmektedir.
Türkiye'nin İlk WtE Tesisleri
Türkiye bu sektörde görece geç başlasa da son yıllarda önemli adımlar atmıştır:
- İstanbul WtE Tesisi (Odayeri): Yıllık 1,1 milyon ton işleme kapasitesi, Türkiye'nin en büyük WtE tesisi. Stantec danışmanlığıyla hayata geçirilmiştir.
- Çanakkale WtE Tesisi: Yaklaşık 500.000 ton/yıl kapasite, 20 MW kurulu güç.
- İzmir WtE Tesisi: 350.000 ton/yıl kapasite, şehre 23 MW katkı sağlamaktadır.
2030 Ulusal Atık Yönetimi Eylem Planı
Türkiye'nin 2030 Ulusal Atık Yönetimi Eylem Planı, WtE kapasitesini önemli ölçüde genişletmeyi ve atık bertarafında düzenli depolama sahası kullanımını minimize etmeyi hedeflemektedir. Hükümet, yatırımcıları teşvik etmek amacıyla 10+ yıl işletme süresini kapsayan feed-in tariff (FiT) mekanizmaları uygulamaktadır. 2032 yılına kadar Türkiye'nin yıllık KKA üretiminin 36 milyon tona ulaşması öngörülmekte; bu hacim WtE sektörü için yapısal bir büyüme zemini oluşturmaktadır.
Vorqa Global Yaklaşımı
Vorqa Global, atık-enerji dönüşüm tesisi projelerinde Engineering-Procurement-Construction (EPC) modeliyle yürütülen anahtar teslim çözümler için tedarik koordinasyonu desteği sunar. Teknoloji seçimi, ekipman tedariki, inşaat ve devreye alma süreçlerinde uzman partnerlerle çalışılarak proje tedarik zincirinin tek noktadan koordine edilmesi sağlanır — MENA ve Afrika bölgesindeki büyüyen WtE pazarlarına uyarlanabilir bir yaklaşımla.
// Kaynaklar
TÜİK. Belediye Atık İstatistikleri 2024. Türkiye İstatistik Kurumu, Ankara.
ScienceDirect. Forecasting of municipal solid waste generation in Türkiye and techno-economic-environmental assessment of electricity generation via incineration till 2032. Waste Management, 2024.
European Environment Agency. TR Municipal Waste Factsheet — March 2025 Country Profile. EEA, Copenhagen.
Stantec. Istanbul Waste Incineration & Power Generation Plant Construction. stantec.com.
US Department of Energy. Waste-to-Energy from Municipal Solid Wastes. EERE, August 2019.
Projeniz için görüşelim.
Uzman ekibimiz teknik ihtiyaçlarınızı dinlemeye hazır.